Het natuurbrandseizoen is weer begonnen. Publieksvoorlichting draait op volle toeren om mensen bewust te maken van de risico’s van vuur in de natuur. Tegelijkertijd maakt ook de brandweer zich op voor de bestrijding ervan.
Want ondanks alle campagnes is het niet de vraag óf het gaat branden, maar hoe je daarop reageert zodat schade beperkt blijft.
Soms blijft een inzet klein en kan een brand in de kiem worden gesmoord. Soms wordt er grootschalig ingezet om de brand onder controle te houden. In alle gevallen geldt: hoe beter voorbereid, hoe efficiënter de bestrijding.
Training is dus essentieel om onze natuur en het gebruik ervan te beschermen.
Realisme als uitgangspunt
Als je FireWare een beetje kent, weet je waar wij voor staan: realistisch ensceneren.
Je hebt realisme nodig om deelnemers te laten geloven dat het geen oefening is. Daarmee ontstaat de druk die je ook in een echt incident ervaart. En juist onder die druk leer je handelen.
Onze website staat vol met middelen die daarbij helpen. In de Simulation Academy vind je de achterliggende principes en praktijkvoorbeelden.
Maar natuurbrand stelt je voor een extra uitdaging.
Een woningbrand, industriebrand of BHV oefening kan groot zijn, maar haalt het vaak niet bij een pelotonsoefening natuurbrand. De schaal is groter, de omgeving minder controleerbaar en de onvoorspelbaarheid neemt toe.
De vraag is dan: hoe houd je grip op je oefening?
Begin bij de leerdoelen
Zoals bij iedere oefening begint het met leerdoelen.
In een grootschalige natuurbrandoefening lopen die al snel uiteen. Een manschap traint andere vaardigheden dan een pelotonscommandant. Waar de één bezig is met uitvoering, richt de ander zich op besluitvorming, communicatie en samenwerking.
Die doelen bepalen wat je moet ensceneren, niet andersom.
Zorg voor een goede basis
Zorg dat deelnemers niet onvoorbereid de oefening in gaan.
Je steekt als organisatie veel tijd in een oefening. Dan mag je verwachten dat basisvaardigheden bekend zijn. Denk aan aflegsystemen, rijdend blussen en kennis van vegetatie. Door dit vooraf te trainen in kleinere sessies voorkom je dat de oefening blijft hangen op basisniveau.
In de pelotonsoefening zelf kan de focus dan verschuiven naar besluitvorming, communicatie en samenwerking, en naar het toepassen van eerder geleerde vaardigheden in een dynamische situatie.
Enscenering: groot denken, gericht uitvoeren
De enscenering van een natuurbrandoefening kan uitdagend zijn. Het gebied is groot en je kunt niet overal iets neerzetten.
Je kunt werken met vlaggen of bordjes om de omvang van een brand aan te geven. Daarmee kun je prima oefenen met rijdend blussen, aflegsystemen en logistiek.
Maar waar zit de dynamiek?
Hoe bepaal je de uitbreidingssnelheid, welke gebieden bedreigd worden en hoeveel tijd je hebt om deze te beschermen? Waar leg je je stoplijn?
Zonder dynamische brandontwikkeling blijven dat theoretische keuzes.
Dynamiek: maak de brand zichtbaar in beweging
Wil je ontwikkeling trainen, dan moet je die ook zichtbaar maken.
Rook is daarbij een krachtig middel. Het zorgt voor zichtbaarheid op afstand en brengt een reële dreiging over. Daarmee ontstaat druk om te handelen. Goed toegepast maakt rook het mogelijk om een scenario daadwerkelijk te laten ontwikkelen.
Door meerdere bronnen in het veld te plaatsen kun je uitbreiding simuleren en nieuwe brandhaarden laten ontstaan, bijvoorbeeld als gevolg van vliegvuur. Niet door meer rook op één plek te zetten, maar door het scenario in de tijd te laten groeien.
De juiste middelen maken het verschil
Bij natuurbrand heb je krachtige rook nodig die ook buiten zichtbaar blijft.
De Stratus rookmachine is met zijn vermogen zeer geschikt voor dit soort toepassingen. In combinatie met zware rookvloeistof, de Rookvloeistof Brandweer Extreem, ontstaat een dichte rook die ook in de buitenlucht blijft hangen.
Met een geperforeerde rookslang maak je van een puntbron een lijnbron van ongeveer tien meter. Ideaal voor het simuleren van een vuurlijn, zoals de kop of flanken van een brand.
Is dat niet genoeg, dan biedt de BAMBI natuurbrand simulator de mogelijkheid om rookslangen tot vijftig meter te koppelen. Daarmee kun je complete vuurlijnen neerzetten.
Door meerdere opstellingen te gebruiken en deze gefaseerd te activeren, kun je de brand stap voor stap laten uitbreiden.
Werken met informatie
Brandbestrijding wordt steeds meer informatie gestuurd.
Kaartmateriaal is essentieel om inrijpunten en opstelplaatsen te bepalen en om snel inzicht te krijgen in vegetatie. Daarnaast spelen actuele meteorologische gegevens een belangrijke rol in de ontwikkeling van een natuurbrand.
Zorg dat je in een oefening met dezelfde informatie werkt als in de praktijk. Gebruik realistische kaarten, betrek de terreinbeheerder en werk met actuele meteo. Vermijd het verzinnen van situaties die niet zichtbaar of verklaarbaar zijn, want dat ondermijnt de geloofwaardigheid van de oefening.
Beeldvorming vanuit de lucht
Drones spelen een steeds grotere rol in natuurbrandbestrijding.
Laat je een drone team mee oefenen, betrek ze dan in de voorbereiding. Zij hebben vaak specifieke leerdoelen, bijvoorbeeld het in kaart brengen van omvang en uitbreiding.
Daarbij is het belangrijk dat het scenario ook vanuit de lucht leesbaar is. Vlaggen en bordjes verdwijnen al snel in het landschap, terwijl rook zichtbaar blijft en meebeweegt met de wind. Daarmee wordt niet alleen de omvang duidelijk, maar ook de richting en ontwikkeling van de brand.
Door je enscenering hierop aan te passen, ontstaat bruikbare informatie voor het drone team en voor de commandanten die daarop hun beslissingen baseren.
In grotere gebieden, waar fysieke enscenering beperkt is, kun je die informatie zelfs gebruiken om het scenario verder te sturen. Niet alleen wat zichtbaar is, maar ook wat wordt doorgegeven, bepaalt dan de ontwikkeling van de oefening.
Tot slot
Natuurbrand vraagt om een andere manier van oefenen.
Niet alleen groter, maar vooral dynamischer. Niet alleen zichtbaar, maar ook begrijpelijk. Niet alleen uitvoering, maar vooral besluitvorming.
Realisme zit niet in de grootte van de brand, maar in de manier waarop deze zich ontwikkelt.
Daar ligt de uitdaging.
Heb je vragen of heb je hulp nodig bij je oefening? Schroom dan niet om contact met ons op te nemen. We denken graag met je mee!
In 2020 schreven we ook al eens een nieuwsbericht over Natuurbranden Ensceneren:
Natuurbranden ensceneren - nieuwsbericht
Meer over realistisch ensceneren lees je in de Simulation Academy:
Simulation Academy - kennisplatform voor het ensceneren
Meer praktijkvoorbeelden van natuurbrandoefeningen:
Natuurbranden - Portfolio
FireWare